Klaartje Til bezocht voor POM Magazine, Galerie Fontana aan de Amsterdamse Lauriergracht, om werken uit de serie The Muse Withdraws te zien van beeldend kunstenaar Inez de Brauw. Klaartje kreeg van Inez een rondleiding langs haar werken en kwam alles te weten over mise- en-abyme, historisch revisionisme, minnaressen, muzen, swipes en gummen.
door Klaartje Til
Inez, als je jezelf zou moeten omschrijven, wat voor beeldend kunstenaar ben jij?
Ik ben een schilder die figuratief schildert. Mijn schildershand is klassiek. Ik heb erg mijn best gedaan om mijn, van nature, traditionele schilderhand te doorbreken door in mijn schilderijen te werken met bijvoorbeeld gips, draadjes of keramiek. Het omarmen van mijn eigen schildershand had tijd nodig.
Weet je nu beter wie je bent als kunstenaar?
Ik denk dat ik het steeds beter weet. Al mijn werk gaat over trends uit verschillende tijden. In elk tijdvak is een mens door taal en dominante denkbeelden een heel ander wezen dat steeds andere dingen mooi vindt. Dat thema keert in mijn werk altijd terug. Mise-en-abyme is ook een steeds terugkerend thema, dus het-schilderij- in- het-schilderij. Verder zijn mijn schilderijen vaak symbolisch. Ik heb bijvoorbeeld veel gangen geschilderd; de gang symboliseert dan de transformatieve ruimte. Op dit moment staat in mijn werk historisch revisionisme centraal, het bevragen en herzien van hoe de geschiedenis verteld wordt.
Gaat je werk over transformatie en de maatschappij waarin mensen zich bevinden?
Die man daar in het midden (wijst naar het schilderij After Teniers – Establishing novelties) dat is aartshertog Leopold Willem, een landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden in de 17e eeuw. Mijn werk is gebaseerd op een schilderij dat gaat over Leopolds schilderijencollectie die geschilderd is door David Teniers. In mijn werk heb ik Leopold helemaal naar achter geplaatst en hij kijkt heel beduusd. Hij was het toonbeeld van macht, maar staat nu ergens achteraan. Zijn prestigieuze collectie heeft overal swipes, alsof iemand achteraf de collectie zit uit te gummen. Zijn macht is veranderd. De serie gaat over macht: wie maakt het beeld, wie bepaald wat er getoond wordt, wat was hip of goed in die tijd, hoe kijken we daar nu naar en wie mag dat dan kaderen, wie mag bepalen hoe we naar iets kijken?
In deze serie staan je werken vol met vegen. Zijn dat de zogenaamde swipes?
Ja, het kunnen bijvoorbeeld swipes zijn van nieuwe kwaststreken of i-pad swipes of van een hand achteraf. De swipes doen personages in het werk vervagen, waardoor andere personages prominenter worden. Het symboliseert hoe je de geschiedenis opnieuw kan schilderen. De geschiedenis wordt opnieuw verteld, mensen verdwijnen, ze worden weggegumd, en andere mensen worden dominanter dan ze eigenlijk waren.
In je werk laat je schilderijen zien uit de 17de eeuw, in salons propvol met schilderijen. Waarom kies je hiervoor?
Omdat ik graag werk met schilderijen-in-een-schilderij ging ik op zoek naar de geschiedenis van het schilderij-in-het-schilderij en stuitte op de kunstkamers. Het is een genre uit 17de eeuw in wat nu Antwerpen is.
De serie schilderijen waar we in Galerie Fontana nu naar kijken heet The Muse Withdraws. Wat betekent deze titel?
Ik zal het proberen uit te leggen via dit schilderij (wijst naar het schilderij Borrowed Light- Camparse Study). Hier zie je Camparse, zij is de mooie minnares van Alexander de Grote. Daar (wijst naar het schilderij Camparse – Version Conflict) zie je de schilder Apelles die verliefd wordt op haar. Hij is bezig aan een schilderij waarop ze nog mooier is dan ze in werkelijkheid is. Alexander zegt tegen Apelles: hier heb je mijn minnares, want ik heb nu het schilderij. Hij verruilt Camparse voor het schilderij. In mijn versie maakt zij haar eigen portret af. Op het doek staan vijf prominente schilderijen van haar. Ze maakt zichzelf belangrijk waardoor die mannen op het schilderij minder belangrijk worden en vervagen. Ze verdwijnen naar de achtergrond. Camparse heeft de kwast overgenomen van de schilder en dat symboliseert dat zij de macht heeft overgenomen.
De serie The Muse Withdraws bestaat uit veel schilderijen. Hoe komt zo’n serie tot stand?
Aan bijna alles wat hier in de galerie hangt ben ik tegelijkertijd begonnen. Mijn hele atelier stond vol schilderijen. Sommige heb ik heel snel gemaakt, waarna ik er heel lang naar heb gekeken om te zien of het goed is of niet. Dit zijn kijk-schilderijen. Andere werken hebben vele lagen verf, dat zijn doe-schilderijen, met steeds weer aanpassingen om ze te verbeteren. Het was spannend om deze serie te maken. Je hoopt dat alles uit die serie bij elkaar komt. Ik wist dat ik schilderkunst, in de zin van formeel meer kwaststreken, wilde laten zien op mijn schilderijen en dat ik me wilde richten op historisch revisionisme. Maar of de werken allemaal bij elkaar komen blijkt pas in het creatieproces. Dat was heel spannend. Ik heb niet vaak een show gehad waarvoor ik naar mijn gevoel zo op de top van mijn kunnen heb gewerkt. Dit (wijst naar de werken) had ik niet beter kunnen doen. Dat is een leuk gevoel.
Had de kunstacademiestudent ooit kunnen bedenken dat je dit soort werk zou gaan maken?
Ja, ik denk het wel. Na de HKU kunstacademie ben ik naar de Rijksakademie van Beeldende Kunst gegaan, in Amsterdam. Daar heb ik veel materiaalonderzoek gedaan en lag de focus in mijn werk vaak op de materiaalkeuzes. Nu ben ik weer terug bij het concept dat lijkt op dat van mijn afstudeerwerk. Op één van mijn afstudeerwerken staat bijvoorbeeld een hoofd afgebeeld in de stijl van Michelangelo naast een hoofd in de stijl van de Cobra beweging. De serie ging over verschillende twee kunststijlen uit hele andere tijden die naast elkaar gezet zijn, het representeert verschillen tussen diverse tijden. Dat idee zit nog steeds in mijn werk. Dus het huidige werk lijkt best wel op wat ik tien jaar geleden deed.
Wat zijn je toekomstplannen?
Ik heb 23 april as. een solo expositie op Art Brussel. Daar werk ik nu naartoe met werk dat soortgelijk is aan datgene wat hier wordt getoond. Het is werk dat ook over historisch revisionisme gaat, waarin muzen met terugwerkende kracht de macht krijgen om hun eigen portret te bepalen.
Meer werk van Inez de Brauw is te zien op haar site.