Archief - POM Magazine

Punk voor beginners

Nathalie van Arenthals is musicalactrice, dansinstructeur én een groot liefhebber van punkrock. “Ik ben een engeltje met een rebels randje,” zo omschrijft ze zichzelf in gesprek met POM Magazine’s Boanna Pieterse. Boanna was benieuwd naar Nathalies fascinatie voor punk en vroeg haar hoe je als beginner het beste met punk kennismaakt.

door Boanna Pieterse

Nathalie, hoe ben je bij punkrock terechtgekomen?
Ik was echt een laatbloeier. De meeste mensen die naar punk luisteren zijn ermee begonnen op de middelbare school, maar bij mij ging dat anders. Ik heb de Musical Academie in Amsterdam gedaan en dat was niet bepaald een omgeving waar veel punkliefhebbers rondliepen. Iemand in mijn omgeving was drummer en draaide juist heel veel punkrock. Toen ik met die persoon een keer op reis was door Amerika, werd onderweg steeds American Idiot van Green Day gedraaid, Dat was mijn allereerste kennismaking met punkrock, en eigenlijk best ironisch: van dat album is later ook een musical gemaakt, alleen kwam ik daar pas veel later achter.

We zaten samen in Amsterdam op de musical academie. Ik herinner me een performance van jou die een punkrandje had. Ik vond dat heel rebels. Is rebels iets typisch voor punk?
Haha, ja, dat rebelse zat er bij mij denk ik altijd al een beetje in, alleen kwam het pas echt naar buiten door de punk. De teksten van punkrocknummers zijn vaak rebels, dat woord past echt bij het genre. Het spreekt vooral de mensen aan die zich net even anders voelen en die zich daardoor gehoord voelen.

Zijn er verschillende stijlen binnen punkrock?
Oh, zeker, ontzettend veel. Grofweg heb je highschool punkrock aan de ene kant en de wat hardere, meer metal-achtige, aan de andere kant. blink-182 is voor mij hét voorbeeld van highschool punkrock. Sum 41 heeft juist invloeden van Metallica, waardoor de sound een stuk harder wordt. Zet je blink-182 en Sum 41 naast elkaar, dan hoor je meteen dat het allebei punk is, maar elk in een hele andere stijl. Hoor je trouwens op een nummer geschreeuw, ook wel grunting of distortion genoemd, dan gaat het meestal richting metal. En dan heb je nog emo-punkrock, met teksten die wat emotioneler zijn.

Wat is highschool punkrock precies?
Highschool punkrock klinkt naar de Amerikaanse middelbare school. Het zijn vaak liedjes met een verhaal: in de clips zie je bijvoorbeeld een cheerleader met iemand uit het American footballteam, en daar draait dan een heel drama omheen. Het is meer verhalend, en het zit ‘m ook echt in de sound. Je herkent het meteen zodra je er wat meer in thuis bent. blink-182 is hét voorbeeld en het heeft een lekkere, vrolijke vibe.

Waarom luister jij naar punkrock?
Eigenlijk omdat ik het gewoon prachtige muziek vind. Muziek is emotie; punk kan me heel vrolijk én heel rustig maken. Zeker highschool punkrock heeft zo’n uplifting vibe waar ik happy van word.

Kun je vrolijk van punkrock worden?
O ja, absoluut! Punk heeft het stigma van boosheid en rebellie, maar zo hoeft het helemaal niet te zijn. Vooral highschool punkrock is heel uplifting. Ik was laatst op een emo-feest met een zaal vol alternatievelingen en waar de dj’s alleen maar punkrock en emo draaiden. Iedereen stond keihard mee te blèren. Dat saamhorigheidsgevoel is heerlijk. Niemand kijkt chagrijnig, iedereen is gewoon blij aan het meezingen.

Zing je dan zelf ook hard mee?
Absoluut, keihard! Al is dat eigenlijk niet zo goed voor mijn musicalstem, haha. Maar het is gewoon heerlijk om een stukje van jezelf zo kwijt te kunnen.

Wat waardeer je verder in de punkmuziek?
Punkrock heeft vaak van die gekke muzikale lijnen die niet per se commercieel of voorspelbaar zijn. Je hebt natuurlijk ook punkmuziek met vier akkoorden die in elk nummer net iets anders worden gebruikt, maar het kan ook net even een beetje creepy of raar zijn, en dat is juist heerlijk. Dat maakt het interessant. En het is vaak verrassend poëtisch. Luister maar eens naar het album Popular Monster van Falling In Reverse. Dat is iets meer metal, maar het is één van de beste albums die ooit gemaakt zijn. De teksten zijn zó poëtisch en goed geschreven dat je merkt: dit is echt een kunstvorm.

Waarmee zou een beginner volgens jou moeten beginnen?
Paramore is heel mooi om mee te beginnen, en meteen één van de weinige vrouwelijke zangeressen binnen punk, want het zijn toch vaak mannen. Paramore en blink-182 zijn allebei heerlijk als je gewoon even vrolijk wil worden. MGK moet je ook leren kennen, dat is mijn absolute favoriet. Zijn stem is geweldig en hij heeft een fantastisch gevoel voor melodie en tekst. Wel een kanttekening: niet al zijn albums zijn punk, elk album is eigenlijk een ander genre. Maar Tickets To My Downfall en mainstream sellout hebben die punkvibe. Vroeger heette hij Machine Gun Kelly, tegenwoordig gebruikt hij de afkorting MGK. Verder maakt Yungblud lekkere muziek voor emo’s, en voor het wat ruigere werk moet je bij Sum 41 zijn, al zijn de meningen daarover verdeeld.

Heb je een concrete tip om te ontdekken wat bij je past?
Ja, en het zal je verbazen hoe simpel het is: ga naar Spotify en zet gewoon een afspeellijst op met de bekendste punknummers. Je zult versteld staan van de verschillende soorten nummers die voorbijkomen. Zo ben ik zelf ook begonnen, ik kende eigenlijk alleen Sum 41, Green Day en blink-182. Hoor je een nummer dat je aanspreekt, google dan even, of vraag ChatGPT, welke nummers daarop lijken. Zo kom je er steeds meer in. Je hoort dan ook bands als Fall Out Boy, The All-American Rejects en The Offspring voorbijkomen. Dan merk je hoeveel verschillende stijlen er binnen punk bestaan.

Bestaat er ook een toegankelijkere kant van punk?
Zeker, dat heet pop-punk. Dat is wat commerciëler en catchier, waardoor het soms zelfs op de radio komt. Sk8er boi van Avril Lavigne is daar een mooi voorbeeld van: iedereen kent het, het is echt pop-punk en perfect om mee te beginnen.

Kent punkrock een eigen community?
Zeker. Als ik iemand tegenkom die ook naar punk luistert, voel ik meteen een klik. Muziek verbindt nu eenmaal, en het is een bepaald type mens dat zich ertoe aangetrokken voelt. Al geldt dat denk ik voor de meeste muziekstijlen. Ik ben er zelf ingerold via vrienden, en inmiddels heb ik ook vrienden die helemaal in de metal zitten, wat weer een heel ander genre is.

Zijn er vooroordelen over punks?
Dat punks asociaal zouden zijn, of alleen maar emo’s. Maar eerlijk? Iedereen voelt zich wel eens even anders of dwars, alleen wil niet iedereen daarmee geconfronteerd worden. Ik vind het juist heel gezond om af en toe wat punk of metal op te zetten. Punkrock is een heerlijke uitlaatklep: ben je boos, zet dan bijvoorbeeld Popular Monster van Falling In Reverse op en ga lekker meeschreeuwen. Geloof me, daarna ben je een stuk minder boos.

Is er iets voor nodig om punk te zijn?
Haha, nee, om punk te kunnen zijn bestaan geen voorschriften. Er hoort natuurlijk wel een bepaalde kledingstijl en make-up bij, maar dat hoeft absoluut niet. Sommigen vinden het heerlijk om zich zo te kleden, omdat ze zich daardoor meer zichzelf voelen. In een community waar dat normaal is durf je dat ook zelfverzekerder te doen. Ik heb ontzettend veel bewondering voor iedereen in de punkscene die lekker losgaat met eyeliner en gescheurde netpanty’s. Ik zou dat zelf eigenlijk ook zo willen dragen, alleen vind ik het in het openbaar nog best spannend, want je wordt er toch op aangekeken.

Ik weet nog dat jij in gescheurde panty’s naar de musical academie kwam. Dat viel op. Zou je je zo vaker willen kleden?
Op dit moment wat minder, maar ik merk dat ik me het meest mezelf voel als ik lekker die alternatieve kledingstijl aantrek. Dan denk ik: dit ben ik en dat is helemaal prima. Ja, misschien ben ik stiekem toch wel een beetje badass. Ik ben altijd een odd duck geweest. Door deze muziek vond ik mensen die zich net zo voelden. Maar je hoeft echt geen odd duck te zijn om van punk te houden. Ik geloof oprecht dat iedereen een genre binnen punkrock kan vinden dat bij je past. Er zijn zoveel verschillende stijlen en je kunt er al je emoties in kwijt.

Als je punk in één beeld zou moeten samenvatten?
Voor mij zit punk tussen twee gevoelens in: rebellie en tegelijkertijd nostalgie. Highschool punkrock bijvoorbeeld is heel nostalgisch geschreven, het brengt je terug naar je tienerjaren. En als afsluitende tip: stem eens op Welcome to the Black Parade van My Chemical Romance voor de Top 2000. Dat nummer klimt elk jaar en is wat mij betreft echt de Bohemian Rhapsody van de punk.

Playlist- PUNK VOOR BEGINNERS

Bibliotheek Ambassade Hotel

Het Amsterdamse Ambassade Hotel aan de Herengracht heeft zijn gasten iets bijzonders te bieden. In de bibliotheek en zelfs in de hotelbar kunnen gasten duizenden door de auteur gesigneerde boeken bekijken. Song B. sprak hotelbibliothecaris Eelco Douma die al 32 jaar werkzaam is bij het Ambassade Hotel. “Inmiddels ben ik reserveringsmanager, maar we hebben ook deze prachtige boekencollectie die we sinds het jaar 2000 aan gasten en bezoekers tentoonstellen,” zo legt Eelco uit. “Toen ben ik gevraagd om de collectie erbij te doen. Het kost niet zo veel tijd en het is één van de leukste dingen die ik in mijn werk doe.”

door Song B.

Het Ambassade Hotel heeft een eigen boekenverzameling. Hoe is deze collectie ontstaan?
Het is een traditie dat uitgeverijen bij het Ambassade Hotel kamers reserveren wanneer hun auteurs naar Nederland komen om de vertaling van hun boek te promoten. Vroeger zaten de uitgeverijen, net als ons hotel, aan de Herengracht of vlak in de buurt van de Herengracht. Inmiddels zijn de meeste naar elders verhuisd, maar ze weten ons nog steeds te vinden om hun schrijvers onder te brengen. Tijdens hun bezoek houden de auteurs in ons hotel interviews met de pers. Er zijn altijd één of meerdere personen van de uitgeverij aanwezig en zij hebben altijd een stapel boeken bij zich. Na afloop blijven er altijd wel een paar boeken achter. De hoteleigenaar heeft op een gegeven moment besloten om ze te houden. Hij vroeg aan de auteurs of ze er een paar woordjes in wilden zetten. Zo is de verzameling ontstaan. Het is inmiddels uitgegroeid tot een collectie van 5.000 boeken. En het groeit nog steeds.

Zijn het de uitgeverijen of de auteurs die jullie hotel weten te vinden?
In eerste instantie de uitgeverijen. Het gebeurt wel dat auteurs bij ons logeren als ze op eigen gelegenheid naar Amsterdam komen.

Ontstaat er dan een band met de schrijver?
Ja zeker!

Hebben de auteurs dan een band met het hotel of meer met jou en je collega’s?
Ik denk dat het een combinatie is. Natuurlijk krijg je in de loop van de jaren een band met de auteurs die het hotel bezoeken. Ik werk hier nu bijna 32 jaar en de meeste schrijvers heb ik de afgelopen jaren een paar keer in het hotel gezien. Het Ambassade Hotel is een mooi hotel op een mooie locatie in Amsterdam en het biedt goede service aan zijn gasten. Het hotel bestaat sinds 1953. Niet in deze vorm, het is langzaam uitgegroeid tot een rijtje klassieke grachtenpanden aan de Herengracht. Het is tien jaar geleden verbouwd door Cruz y Ortiz, de architecten die ook het Rijksmuseum hebben verbouwd. Het hotel besteedt veel zorg aan de inrichting en decoratie. We hebben twee culturele pijlers waarmee wij ons profileren: we zijn een literair hotel en we hebben kunst van de COBRA beweging. Dat hangt door het hele gebouw en in de hotelkamers.

Wat vind je het allerleukste aan de hotelbibliotheek?
Het is ontzettend leuk om schrijvers te ontmoeten wiens boeken ik graag lees. Zoals bijvoorbeeld de Canadese schrijfster Margaret Atwood. Zij was hier tijdens de lockdown periode. Toen was het heel stil in ons hotel. Ik had toen de tijd om rustig met haar te praten. We zijn trouwens als locatie verschenen in een boek van de schrijfster Donna Tart. Zij heeft maar drie boeken geschreven en die waren alle drie mega bestsellers in de VS en Europa. In het laatste boek, Het Puttertje, speelt één hoofdstuk zich af in ons hotel. Geweldig!

Is er een gesprek met een auteur dat je is bijgebleven?
Het gaat vaak over het weer, en over koetjes en kalfjes. Maar niet altijd. Ik herinner me een gesprek met de Nederlandse auteur Pieter Waterdrinker. Hij heeft veel meegemaakt in zijn leven en laat dat ook terugkomen in zijn boeken. Zo zijn er nog wel een paar gesprekken. Onder andere met de Britse auteur Rupert Thomson, hij is in Nederland niet zo bekend maar hij schrijft prachtig. Hij vertelde onder andere over de inspiratiebronnen voor zijn boeken.

Hoe is de boekencollectie opgebouwd?
De verzameling is heel divers. De boeken zijn uitgegeven door verschillende uitgeverijen en vallen onder verschillende genres: romans, kinderboeken, kookboeken – topkok Nigella Lawson is hier een paar keer geweest- journalistieke boeken, thrillers, detectives, boeken over tuinieren; het is een gevarieerde collectie.

Waar in het hotel staan de boeken?
De boeken staan in een aparte ruimte én in de hotelbar. Ze staan alfabetisch gerangschikt op de achternaam van de auteur. De collectie is inmiddels te groot voor de plankruimte die ik heb. Eens in de paar jaar moet ik de moeilijke beslissing nemen welke boeken ik eruit moet halen om ruimte te maken voor de recente aanwinsten. Heel jammer. Wie weet kunnen we ooit de boekenruimte uitbreiden. Ik heb het liefst alle boeken op de planken staan. Als we van een schrijver meerdere titels hebben, haal ik er een paar titels uit en laat ik de overige staan. We gooien nooit boeken weg! Dat is zonde. Ze zijn allemaal gesigneerd en hebben voor ons waarde, vooral sentimentele waarde.

Heb je contact met andere hotelbibliothecarissen?
We hebben goede contacten met de Bibliotheca Philosophica Hermetica, die zit in een heel mooi grachtenpand aan de Keizersgracht. Hun collectie bevat illustere oude documenten onder andere uit de 15^e eeuw. Wij sturen onze gasten naar hen en zij sturen geïnteresseerden naar onze bibliotheek.

Is de collectie alleen toegankelijk voor hotelgasten?
Nee hoor. Onze boeken staan ook in de hotelbar waar iedereen welkom is. Maar we lenen ze niet uit, daarvoor zijn ze te waardevol. Als iemand een favoriete auteur heeft en even wil kijken wat die in het boek heeft geschreven, mag dat natuurlijk altijd.

Gaan mensen ergens in het hotel zitten om het boek te lezen?
Nee, niet echt. Wel hebben we aan de andere kant van de receptie een salon, vol met boeken die gasten achtergelaten hebben. Die boeken zetten we daar op de planken en daarmee mogen mensen doen wat ze willen. Die boeken mogen ze wèl meenemen. Soms, als ik een paar gesigneerde boeken ontvang van dezelfde titel zet ik er één op de plank in de salon. Leuke verrassing voor de gast.

Eelco, wie is jouw favoriete schrijver?
Ik heb enkele favorieten. De eerdergenoemde Britse schrijver Rupert Thomson bijvoorbeeld. Ik volg hem sinds het begin van zijn carrière. Hij is een paar keer in het hotel geweest. Hij schrijft hele fantasievolle romans. Ik vind het magisch realistisch, net als het werk van José Saramago, de Portugese Nobelprijswinnaar. Saramago leeft niet meer maar hij is hier een aantal keren geweest. Je moet wel moeite doen om zijn boeken te lezen. Mooi geschreven boeken met hele lange zinnen, maar zijn werk vind ik zeker de moeite waard. Verder is de Vlaamse auteur Dimitri Verhulst een favoriet van mij. Hij is de laatste jaren niet meer zo productief, maar hij heeft hele mooie boeken geschreven. Die lees je wel heel makkelijk.

Is er een schrijver die nog nooit bij jullie is geweest en wiens boeken je heel graag aan de collectie zou willen toevoegen?
Haruki Murakami! Ik vind het een prachtige schrijver, ik heb er heel veel van gelezen. Zo mooi zoals die man schrijft. Murakami is verschrikkelijk groot en heeft het niet nodig om naar ander landen te reizen om zijn boeken te promoten. Ieder jaar wordt hij weer getipt voor de Nobelprijs, maar het is hem nog niet gelukt de Nobelprijs te ontvangen. Hij heeft lang in Amerika gewerkt en gewoond. Ik denk dat als hij Japan ooit nog eens verlaat, dat hij eerder naar Amerika gaat dan naar Amsterdam. Maar ik zou het geweldig vinden als hij ons hier komt bezoeken.

Heb je een droom voor de toekomst van de bibliotheek?
Ik zou het heel leuk vinden als de boekencollectie zelf in een roman zou verschijnen. Misschien moet ik eens een bevriend auteur proberen te overtuigen. Verder zou ik het leuk vinden als we meer boekpresentatie hebben voor nieuwe, niet eerder uitgegeven boeken. We doen natuurlijk nu al boekpresentaties maar meestal voor de Nederlandse vertaling van bestaande boeken.

Wat zijn de toekomstplannen voor de bibliotheek?
We willen graag dat het Ambassade Hotel nog meer een literaire plek van samenkomst wordt. We organiseren eens in de twee maanden een literaire avond. Mensen kunnen zich daarvoor aanmelden via een link op de website. Voor zo’n event brengen we twee sprekers, journalisten of auteurs, met elkaar in gesprek over een actueel onderwerp. We doen dat voor een publiek van 60 mensen. Na afloop is er een meet-and-greet met de auteurs, hier in de bibliotheek. We hadden al literaire avonden vóór de Covid lockdowns en gelukkig hebben we dat nu weer opgepakt.

Wereldplek Keulen

De Duitse journalist Frank Lorentz woont al 25 jaar in Keulen. Daarvoor zwierf hij jarenlang van appartement naar appartement, van land naar land en van stad naar stad. Maar eenmaal in Keulen besloot hij er voorgoed te blijven. Waarom? Dat is de vraag die Klaartje Til stelde aan Frank om te achterhalen wat Keulen zo’n bijzondere stad maakt.

door Klaartje Til

Frank, waarom ben na jaren van rondzwerven in diverse steden en diverse landen in Keulen gebleven?
Ik denk dat ik graag in een grote stad wilde wonen, groter dan Düsseldorf. Ik werkte daar voor een mediabedrijf dat mij een job aanbood vlakbij mijn woonadres. Ik had te voet naar kantoor kunnen gaan. Dat was het moment waarop ik besloot naar Keulen te verhuizen. Het klinkt gek, maar ik ga liever met de auto naar mijn werk dan lopend.

Als je Keulen met andere Duitse steden vergelijkt, springt Keulen er dan uit?
Keulen lijkt op Berlijn. Het is een beetje vies, niet echt mooi en de mensen kleden zich relaxed, heel informeel zeg maar. In Düsseldorf zijn de mensen chiquer gekleed. Er is een high-society lifestyle in Düsseldorf. In Keulen heerst een relaxed lifestyle.

Hoe noem je mensen die uit Keulen komen?
In het Duits heet Keulen, Köln en er is onderscheid tussen Kölner en Kölsch. Kölner zijn mensen die uit Keulen komen, maar je mag jezelf Kölsch noemen als je minstens vijf generaties Kölner bent. Dan pas ben je Kölsch.

Ik ben nog nooit in Keulen geweest. Als ik Keulen zou bezoeken wat is dan de ultieme Keulen beleving?
Dan moet je per trein komen terwijl je luistert naar elektronische muziek want Keulen is bekend om zijn electronic music scene. Je stapt uit op station Köln Hauptbahnhof en wanneer je het stationsgebouw uit loopt vind je de Dom recht tegenover je. Vergeet niet de glas-in-lood ramen te bewonderen van de beeldend kunstenaar Gerhard Richter. Hij heeft die special voor de Dom gemaakt. Na je bezoek aan de Dom maak je een wandeling langs de Rijn. Daarna bezoek je een voetbalwedstrijd van FC Köln. Op de laatste dag van Carnaval, Rosenmontag, moet je de Carnavalsoptocht zien. Na de Carnavalsoptocht drink je in een Brauhaus een Kölsch biertje in een smal glas, een zogenaamde “Stange”.

Is er een eigen voetbalcultuur in Keulen?
Jazeker, FC Köln, is één van de grootste clubs van Duitsland. De club promoveert en degradeert voortdurend. Mijn zoon zag zijn eerste FC Köln wedstrijd toen hij vier jaar oud was. We zagen de wedstrijd in een café. FC Köln verloor en zou weer eens degraderen uit de Bundesliga. Na afloop van de wedstrijd waren de mensen in het café één seconde teleurgesteld. Twee seconden later werd er muziek gedraaid en begonnen mensen mee te zingen met de muziek. Zij vierden dat FC Köln zeker wel weer eens zal promoveren. Natuurlijk heb je in Keulen hooligans die boos zijn als FC Köln verliest, maar de meeste supporters vieren zowel het winnen als verliezen, beide zijn een reden tot feesten.

Welke rol speelt de rivier de Rijn in Keulen?
Zonder de Rijn zou de stad niet Keulen zijn. In het zuiden van Keulen, in de buurt van Rodenkirchen, zijn zandstranden, de zogenaamde Kölsche Riviera. Op warme zomerdagen is het heel verleidelijk om een plons te nemen in de Rijn. Maar er is een levensgevaarlijke onderstroom die je naar de bodem van de rivier sleurt. Je hebt geen schijn van kans. Het is daarom verboden in de Rijn te zwemmen. De Rijn is ambivalent, het heeft twee gezichten, een liefelijk gezicht en een donker gezicht.

Je noemde de buurt Rodenkirchen, zijn buurten belangrijk voor de identiteit van Keulen?
Keulen bestaat uit zogenaamde “Veedel”, een soort kleine dorpjes die alles hebben wat je nodig hebt zoals supermarkten, winkels en restaurants. Keulen bestaat uit ongeveer twaalf “Veedel”. Samen vormen ze de stad Keulen.

Waarom is Keulen niet echt een mooie stad?
Natuurlijk is er de prachtige Dom, het is het grootste sightseeing monument van Duitsland waar miljoenen toeristen op afkomen. Keulen is zwaar gebombardeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik denk dat toen zo’n 95% van de binnenstad is verwoest, het merendeel van de historische binnenstad is verdwenen. Na de oorlog is alles weer opgebouwd tegen zo laag mogelijk kosten. Daarom ziet de binnenstad van Keulen eruit zoals het nu eruit ziet. Maar weet je, het zijn de mensen die Keulen maken tot wat het is, niet stenen, die doen er niet toen. Behalve de Dom dan.

Hoe maken de mensen de stad Keulen?
De mensen in Keulen zijn ruimdenkend en maken meteen een praatje met je. Het kost geen moeite om met ze in contact te komen. Ze houden van hun stad. Deze liefde voor de stad hoor je in de Keulse carnavalsliedjes. Er is een nummer met de titel Hey Kölle! Du bes e Jeföhl, vertaald is dat Hé Keulen! Je bent een gevoel. Het nummer is van de Kölsch band Höhner. Dat is wat Keulen is, een gevoel, niet stenen of sightseeing attracties, maar een gevoel. Trouwens, het clublied van FC Köln is ook van de band Höhner. Het heet Mer stonn zo dir, FC Kölle. Deze muziek is Kölsch, FC Köln is Kölsch en natuurlijk heet het lokale bier Kölsch.

Wat maakt Keulen uniek?
De Duitse voetbalcoach, Jürgen Klopp, heeft eens tijdens een persconferentie, het volgende antwoord gegeven op de vraag wat voor soort coach bent u- Ik ben de normale. Dat zou je ook van Keulen kunnen zeggen. Keulen is de normale. Met uitzondering van de Dom is Keulen doodnormaal.

Weerspiegelingen van Lisette Stuifzand

In het werk van beeldend kunstenaar Lisette Stuifzand zie je geen mensen, maar wel gebouwen, parkeergarages, politieposten en treincoupés. Song Bloemendaal bezocht Lisette in haar atelier in het centrum van Den Haag. Daar liet Lisette haar werk zien en vertelde ze over haar fascinaties die de inspiratiebron zijn voor deze schilderijen.

door Song Bloemendaal

Lisette, wat is de inspiratiebron voor je schilderijen?
Ik ben gefascineerd door weerspiegelingen. In een raam bijvoorbeeld zie je de reflectie van wat zich achter je bevindt. Tegelijkertijd kijk je door het raam en zie je een ruimte en soms zelfs een doorkijk naar een ander ruimte met zijn eigen weerspiegelingen, lichtval en schaduw. Het geeft allemaal een vervreemdend beeld.

Je schildert vaak gebouwen, waarom?
Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in architectuur. Voor mijn schilderijen vind ik juist onpersoonlijke gebouwen interessanter. Dat schilderij daar is de Megastore in Den Haag (red- wijst naar ‘Megastores 6’, acryl op linnen, 100 x 70 cm). Op een gegeven moment was daar veel leegstand. Overal waren er grote lege ruimtes omdat wanden van winkel units waren weggehaald. Ik ben daar wel eens verdwaald. Ik moest ergens zijn maar kon het niet vinden. In die lege ruimtes was alleen noodverlichting en een beetje licht dat via de ramen naar binnen scheen. Het visuele spel van licht en schaduw vormde als het ware nieuwe ruimtes. Het was een deprimerende plek, maar in al die lelijkheid kon ik schoonheid ontdekken.

Zijn lichtspiegeling en architectuur dan jouw inspiratiebron?
Ik ben altijd wel bezig met licht en donker. Als je een ruimte beter observeert ga je ineens rare dingen zien en vervreemde effecten. Je ziet als het ware een nieuwe wereld. Beelden vermengen zich en verschillende dimensies komen bij elkaar waardoor er een nieuw beeld ontstaat.

Je werkt veel met series, hoe komen die tot stand?
Zo’n serie komt tot stand in een bepaalde flow. Terwijl ik schilder kom ik op ideeën en gaandeweg kom ik erachter dat ik iets op verschillende manieren kan oplossen. Op het ene schilderij probeer ik de ene oplossing en op een ander schilderij de andere. Ik ben momenteel bezig met een serie waarin plantenkassen centraal staan. Terwijl ik bezig was met een wat groter schilderij raakte ik gefascineerd door bepaalde details in de weerkaatsingen, bijna abstract. Dit bracht me op het idee voor een paar volgende, wat kleinere, schilderijen. Op zo’n manier ontstaat dan een serie. Hoewel planten aanwezig zijn in deze werken, ben ik vooral geboeid door de weerkaatsingen op het glas van de kas.

Waarmee ben je het meest tevreden? Het laatste schilderij uit een serie of de hele serie?
De hele serie.

Wanneer is voor jou een serie af?
Wanneer ik het idee heb dat ik hetzelfde aan het doen ben en mijn hoofd al lang met andere onderwerpen bezig is. Dan weet ik dat een serie klaar is.

Stop je op zo’n moment dan midden in een schilderij waarmee je op dat moment bezig bent?
Ik maak het schilderij gewoon af.

Je hebt veel series gemaakt over Den Haag, heeft dat een speciale reden?
Nee, geen speciale reden, maar een praktische. Ik woon in Den Haag en fiets en loop veel in Den Haag.

Je schildert voornamelijk met acryl. Waarom kies je voor acryl?
Ik werk veel met transparante lagen. Voordat ik de volgende laag kan schilderen moet de laag daaronder droog zijn anders gaat de verf zich mengen. Acryl droogt lekker snel. Met acrylverf is het wel zo dat je het in één keer goed moet doen, want het is moeilijk corrigeren door er gewoon overheen te schilderen. Dat is lastig met acryl. Een klein puntje kan nog wel maar een heel vlak wordt lastig. Dan moet je dat stuk eigenlijk in zijn geheel opnieuw schilderen, laag voor laag.

Wat voor ontwikkeling heb jij als beeldend kunstenaar in de loop der jaren doorgemaakt?
Ik ga nu meer gestructureerd te werk. Vroeger begon ik gewoon en pas op het moment dat ik tegen een probleem aanliep ging ik op zoek naar een oplossing. Nu weet ik welke problemen ik kan tegenkomen en wat ik van tevoren moet uitzoeken. Wanneer ik naar schilderijen van 20 jaar geleden kijk, zie ik soms dingen waar ik nog wat aan had kunnen doen. Anno nu zou het schilderij niet af zijn. Een werk moet er voor mij aannemelijk uitzien. Er mag niet iets zijn wat afleidt van waar een schilderij om draait. Vergeleken met 20 jaar geleden zie ik nu sneller als er iets wrikt in een schilderij.

Als er iets wrikt, waar ligt dat dan aan?
Meestal zit het in de constructie van het gebouw; een balk die bijvoorbeeld te hoog of te laag is. Wanneer ik met een schilderij begin zet ik eerst de grote vormen op het doek met verdunde verf. Daarna ga ik aan de slag met de details van een gebouw en vervolgens voeg ik licht en schaduw toe. Als er vroeger iets niet klopte in een schilderij zat het ‘m voornamelijk in de constructie.

Weet al wat je volgende serie gaat worden?
Dat weet nog niet omdat ik net aan een nieuwe serie ben begonnen. Er is nog geen ruimte in mijn hoofd voor het concreet maken van een nieuw idee.

Bespoke Tailoring- Lawton

Na haar studie aan het London College of Fashion en een stage bij Huntsman Savile Row, begon Kimberley Lawton haar eigen atelier voor maatkleding. Lawton Tailoring House is gevestigd in Londen en bedient mannen en vrouwen met uitstekend passende maatpakken. Song Bloemendaal sprak met Kimberley om erachter te komen wat Lawton Tailoring House drijft en wat een maatpak nou een typisch Lawton pak maakt.

door Song Bloemendaal

Kimberley, je hebt voor Huntsman gewerkt, een bekend tailoring house aan Savile Row Londen. Waarom besloot je om je eigen bedrijf te starten?
Huntsman was voor mij een openbaring, ik heb daar zoveel geleerd. Mijn interesses lagen bij Huntsman natuurlijk bij patroonknippen en al het maatwerk. Maar bij Huntsman gaat het om jachtkleding, traditionele Engelse countryside mode en zakelijke pakken. Ik wilde graag iets creëren dat mijn kijk op maatwerk uitstraalt. Ik besloot daarom mijn eigen atelier te beginnen.

Waarom voelde je de behoefte om je visie op bespoke tailoring te delen met de rest van de wereld?
Toen ik in dit vak begon, waren er maar weinig zaken die een maatpak voor vrouwen maakten. Ze maakten een herenmaatpak voor een vrouw in plaats van een vrouwenmaatpak. Ik wilde destijds een colbert dat mij een taille én geaccentueerde heupen geeft én goed aansluit bij mijn buste. Er waren niet veel Savile Row zaken die zo’n colbert wilden maken, dus heb ik het maar zelf gemaakt. Ik besefte dat ik zoiets ook voor andere vrouwen zou willen maken. Ik wilde dat zij zich net zo zelfverzekerd en sexy voelen als ik me voel wanneer ik zo’n maatpak draag.

Zowel mannen als vrouwen komen bij jou voor een maatpak. Komen vrouwen om andere redenen dan mannen?
De meeste mannen zijn bekend met wat er allemaal komt kijken bij bespoke tailoring. Ze weten vaak al wat voor pak ze willen. Voor vrouwen is het motief om een maatpak te hebben belangrijk. Hun wensen zijn meer gericht op het silhouet dat het maatpak hen geeft en hoe ze zich willen voelen wanneer ze het pak dragen.

Kun je uit de energie en uitstraling van een klant opmaken voor welk pak ze waarschijnlijk komen?
Het is meestal een verrassing. Elke klant is anders en dat is het geweldige aan iets volledig voor iemand op maat maken. Om te komen tot de zogenoemde eerste pas (red- de eerste versie van je pak dat nog losjes met rijgdraad in elkaar is gezet) duurt twaalf tot zestien weken. Dan leer je de klant goed kennen. Ik kom erachter naar welke restaurants en cafés de klant graag gaat en wat er aan de hand is in het gezins- en werkleven. Dus ik meet niet alleen de lichaamsmaten op van mijn klanten. Ik leer hun persoonlijkheid kennen en wie ze in het maatpak willen portretten. Het is allemaal heel persoonlijk en ik vind het geweldig.

Hoe vertaal je dat allemaal in een maatpak?
We praten veel over stoffen, de afwerking of eventuele grappige details in het pak die de persoonlijkheid weerspiegelen. Ik had laatst een klant die een grote liefhebber is van Bourgondische wijnen en we hebben een reiskurkentrekker ergens in het pak gestopt. Een andere klant speelt in een voetbalteam waarvan de clubkleur rood is. Als verwijzing naar haar voetbalclub hebben we in het colbert rode stof onder de kraag gezet en een rode binnenvoering gebruikt. Een andere klant wilde een broek waarbij ze zowel hakken als platte schoenen kan dragen. We hebben een broek gemaakt die ze langer en korter kan maken. Met slechts één knoop kan zij nu de broekspijpen korter maken en platte schoenen aandoen om even boodschappen te doen tijdens de lunchpauze. Maar als ze weer op kantoor is, kan ze de knoop losmaken en met stiletto’s naar een vergadering gaan. Met dit soort kleine dingen helpt een maatpak jou in je dagelijks leven en laat zien wie je bent.

Wat maakt een pak een typisch Lawton maatpak?
De Lawton huisstijl brengt drie dingen met zich mee: de jaren dertig, de jaren zeventig en rock & roll. Elk Lawton maatpak bevat tenminste één van deze drie elementen. In de jaren 30 begonnen vrouwen voor het eerst pakken te dragen. Ze droegen broeken met wijde pijpen, jassen met brede schouders en grote revers. Ze straalden zelfvertrouwen uit. De jaren 70 geeft flamboyance en rock & roll geeft dark vibes en het Mick Jagger zelfvertrouwen.

Hoe bepaal je de mate van structuur in het silhouet van een maatpak?
Ik besteed veel tijd aan het analyseren van de bodytypes van mijn klanten, of dat nu een man of een vrouw is. Ik neem niet alleen hun maten op, maar ik maak ook foto’s van de voorkant, de achterkant en de zijkant. Ik analyseer hoe een pak lichaamsdelen benadrukt die de klant wil accentueren en lichaamsdelen verbergt die de klant niet wil laten zien. Ik analyseer hoe ik kan verlengen en accentueren. Ik moet dan zorgvuldig te werk gaan en wil niemand beledigen. Maar ik moet er ook voor zorgen dat klanten zich op hun best voelen in het pak dat ik voor hen maak. Ik wil dat het wordt gedragen. Ik besteed zoveel tijd aan het maken van een pak en wil niet dat het in de kledingkast blijft hangen.

Wat is het verschil tussen maatwerk voor mannen en vrouwen?
Een maatpak voor een vrouw duurt iets langer, er zijn meer fittingen voor vrouwenmaatpak. Vanuit een knipperspectief vind ik tailoring voor vrouwen leuker. Er zijn meer rondingen waar omheen geknipt moet worden en ik vind het heel bevredigend als alles perfect geknipt is. Het is voor een damescolbert heel belangrijk dat de buste coupenaad goed zit. Voor een herencolbert is het niet zo erg als die niet helemaal op de juiste plaats zit. Maar voor een vrouwencolberts moet die op exact de juiste plaats zitten. Vrouwen hebben trouwens meer verschillende bodytypes dan mannen. Als de snit niet geschikt is voor haar bodytype zal de colbert of broek niet goed vallen en ziet het er niet mooi uit.

Wat is volgens jou het grootste verschil tussen bespoke tailoring en mode?
In bespoke tailoring, maak je iets voor de lange termijn en niet voor één seizoen. Dat is het grote verschil met mode. Het gaat het erom klanten bewust te maken wat bij hun bodytype past en wat hen heel lang goed zal staan, in plaats van een modetrend te volgen.

Welke rol speelt aftercare in bespoke tailoring?
Aftercare zorgt ervoor dat je pakken lang meegaan. Jouw maatpak wordt gereinigd, beschermd tegen motten en mooi opgeborgen in een opbergzak van katoen, niet van plastic of polyester, zodat het kan ademen. In de aftercare zit een zogenaamde sponge & press. Dus geen chemische reiniging want dat verwijdert de natuurlijke oliën in wol waardoor de stof als het ware uitdroogt. Met sponge & press verwijderen we met een vochtige spons alle oppervlakkige vlekken en stomen we de kleding. De hitte en stoom van het strijkijzer doodt bacteriën en verfrist de stof. De stof goed behandelen staat op nummer één in aftercare. Op nummer twee staan reparaties. Misschien zit een knoop of een naadje los. Breng je pak naar ons zodra je ziet dat er een probleem is, we lossen het dan op. Ten slotte betekent aftercare ook een garderobe check. Ik heb het geluk dat sommige klanten elk jaar één of meer pakken bestellen. Dus ik zie ze minstens één keer per jaar en ik check dan hoe het met hun oude pakken gaat. Moeten we de oude pakken uitleggen of innemen?

Wat maakt dat bespoke tailoring mensen fascineert?
Ik merk dat sommige klanten geïnteresseerd zijn in het vak zelf. Na covid geniet bespoke tailoring een opleving. Voor iemand als ik die veel moeite heeft gedaan om dit vak te leren en probeert zo goed mogelijk maatpakken te maken, is deze opleving geweldig. Met een kledingstuk dat handgemaakt is heb je niet alleen iets dat fijn is om te dragen. Je steunt daarmee ook onze industrie en houdt zo het vak levend.

Is er binnenkort een Lawton trunk show in Nederland, waar we bij jou langs kunnen komen voor een maatpak?
Als Nederland wil, kom ik heel graag naar Nederland voor een trunk show(gelach)!

Fotografie: Alex Natt

Wat is het toch met musical?

Het rode doek schuift open, de trompet blaast en de spot gaat aan. Vanuit de rode suède stoel zie ik een nanny met paraplu over het toneel vliegen. Dat bleek Noortje Herlaar, als Mary Poppins, anno 2010. Kriebels, blijdschap, meezingen en meedansen vanuit de theaterstoel: kleine Boanna op 10-jarige leeftijd. Elke jaar, met kerst, namen mijn ouders me mee naar een musical op de Nederlandse bühne. Tijdens ‘Supercalifragilisticexpialidasties’ wist ik het: daar ga ik staan. Mijn liefde voor musical begon bij Mary Poppins, een musical die de musicalmagie subtiel serveert en daardoor onvergetelijk wordt.

door Boanna Pieterse

Ik ging naar de academie voor musical en muziektheater, de Frank Sander Academie in Amsterdam. Daar merkte ik al snel dat er geen plaats is voor twijfel in dit vak. Het is niet zomaar even een liedje zingen. Op Broadway (New York) en West End (Londen) laat musical zien dat het een hoogstaande sport is vol passie, doorzettingsvermogen en technische kennis. En toch, zodra het doek opgaat, verdwijnt al die techniek moeiteloos naar de achtergrond. De acteurs kennen hun teksten, licht en geluid staan tot in de puntjes afgesteld, achter de schermen wordt in stilte het volgende kostuum al aangereikt, en de muzikanten nemen nog één diepe teug lucht voordat de eerste noot klinkt. Dat is de magie van live performance: alles valt samen in het moment.

Misschien is dat waarom musical zo herkenbaar voelt. Er is altijd wel een personage dat iets van jezelf weerspiegelt, een lied dat onverwacht binnenkomt of een gevoel losmaakt dat je even was vergeten. Het biedt een tijdelijke ontsnapping aan de echte wereld en laat je tegelijkertijd met nieuwe ogen ernaar terugkeren. Maar musical kan óók scherp, politiek en intens zijn. Eind 2026 keert Chantal Janzen terug naar het theater met de musical Cabaret. Het is een musical over het nachtleven in het Berlijn van de jaren ’30 waar men wanhopig probeert te ontsnappen aan de opkomst van het fascisme. Cabaret toont de kracht van musical in zijn puurste vorm: muziek die schuurt, humor die steekt en een verhaal dat blijft nazinderen.

Tegenwoordig open ik alleen nog mijn paraplu als het regent en heb ik mijn musicaldroom losgelaten. Ik houd het bij de kriebels in mijn buik die ik als toeschouwer krijg bij een voorstelling, maar ook thuis of in de auto, wanneer ik stiekem de ‘100 Best Musical Songs’ op Spotify aanzet. Musical doet je herinneren aan wie je bent geweest en wat je hebt gevoeld ook als sta je niet meer op de planken. Misschien is dat het mooiste aan musical. Ergens in die momenten van luisteren en kijken, ben je weer even deel van die wereld vol kleur, muziek en emotie. Een wereld die niet stopt wanneer het doek valt, maar die blijft bestaan in de kleine, stille applausmomenten die je voor jezelf creëert.

Musicals voor beginners

Musicalactrice Boanna Pieterse maakt de leek bekend met de musicalwereld. Boanna neemt jullie mee in deze magische wereld. Ze geeft tips voor je eerste voorstelling, heeft een playlist voor beginners samengesteld en raadt musicals aan voor de gevorderde liefhebber. Veel plezier met Musical voor beginners!

door Boanna Pieterse

Allereerst, wat is musical?
Op de Frank Sanders Akademie voor musical en muziektheater leer je al heel snel dat musical een zorgvuldig georkestreerde machine is: honderden lichtstanden, audiosystemen die tot op de millimeter nauwkeurig worden afgesteld, snelverkledingen binnen een paar seconden, grimeurs en kostuummakers die elk detail bewaken, en repetities die tot in de puntjes zijn gecoördineerd. Het is een vorm van muziektheater waarin muziek, zang, tekst en dans gezamenlijk het verhaal dragen. Waar toneel vooral leunt op dialoog, is bij musical de muziek even belangrijk als het gespeelde woord; liedjes kunnen gevoelens oproepen die een dialoog niet kan vangen en dans maakt van emotie een fysieke beleving.

Moet je naar New York of London om je allereerste musical te zien? Is dat de beste plek om te beginnen?
West End (Londen) en Broadway (New York) blijven natuurlijk iconische musicalbestemmingen. Maar eerlijk? Als je net begint is het geen must om meteen een trans-Atlantische reis te maken naar New York of om de ferry te nemen naar Engeland. De Nederlandse musicalwereld is volwassen, veelzijdig en inmiddels technisch vergelijkbaar met Londen en New York. Toch heeft West End iets magisch: de levendigheid van Soho, de historische theaters, de producties die vaak jaren spelen en daardoor tot in perfectie zijn geslepen. Broadway daarentegen voelt bruter, rauwer en sneller. Alsof het hele district ademt op het ritme van repetities en try-outs. Als beginner kun je in beide werelden overweldigd raken, maar je wordt vanaf het eerste moment ondergedompeld in kwaliteit, energie en vakmanschap. Als je ooit de kans krijgt: ga! Maar begin gerust in Nederland, waar de drempel lager is en de kwaliteit hoog.

Bij welke musical moet je als leek beginnen?
Ik raad aan te beginnen bij musicals waarvoor je geen voorkennis nodig hebt en die je zonder pardon laten voelen wat het genre kan zijn. Bijvoorbeeld The Lion King. Voor veel musicalgroentjes is dit dé ideale instapmusical: herkenbare muziek, verbluffende kostuums en een verhaal dat je moeiteloos meeneemt. Een andere tip is de musical Moulin Rouge: een toegankelijke productie vol glitter, burlesque danseressen en popnummers die je meteen de Moulin Rouge wereld intrekken.

En als je nou niet van bombast en spektakel houdt, wat is dan de beste start?
Dan moet je denken aan de komedies van Jon van Eerd, waar timing en humor een hoofdrol spelen, of aan iets volledig eigens zoals Showponies van Alex Klaassen. Het zijn producties waarin juist intimiteit of absurdisme je aangrijpen. Voor beginners kan dat verrassend verfrissend zijn.

Playlist voor beginners
Moulin Rouge
Disney Frozen
The Lion King
Wicked

Wat zijn de tips voor de gevorderde kijker?
Mijn eerste musicalliefde is de voorstelling Mary Poppins en net op het moment dat ik dacht dat er geen musicalstijl bestaat die mij die ‘Mary Poppins-kriebels’ kan geven, ontdekte ik Hamilton. Voor iemand die geen rapkenner, rapliefhebber en überhaupt rapluisteraar is, wist ik niet wat ik hoorde. Musical en rap samen? Jawel, dat is Hamilton, een rapmusical die je met een spervuur aan woorden en ritmes meeneemt naar de Amerikaanse Revolutie. Geschreven, gecomponeerd én gespeeld door de New Yorkse Lin-Manuel Miranda. Een man met magische muzikale vingertjes. Ik raad je dan ook aan In The Heights, Bring It On, te beluisteren. Als je zin hebt in iets luchtigers, kun je simpelweg niet om zijn onweerstaanbare Disneymuziek heen in Moana of Encanto. Een andere aanrader voor gevordenden is Hadestown: een broeierige, poëtische reis naar de onderwereld, vol folk, jazz en schurende emoties. Of Smash, gebaseerd op de gelijknamige tv-serie, een ode aan Marilyn Monroe en een must-see voor wie de combinatie van show, jazz en drama waardeert.

Playlist voor gevorderden
Hadestown
Hamilton
MJ the Musical
Hercules

Wat maakt musical bijzonder?
Voor mij gaat musical verder dan zang, dans en spel. Het is een soort spiegel waarin alles samenkomt: techniek en emotie, licht en muziek, publiek en performer. Op het moment dat ik er middenin zit, voel ik hoe intens het vak is. Je moet weten wat verdriet is, wat vreugde kan doen, wat kwetsbaarheid betekent. Het is een paradox, als musicalacteur speel je emoties die soms verder gaan dan je eigen ervaring, maar juist daardoor word je geraakt en groeit je begrip van de wereld. Dat is misschien wel het hart van musical, de kracht om te verbinden, om iets universeels te laten voelen via iets heel persoonlijks.

Kunstenaar-Inez de Brauw

Klaartje Til bezocht voor POM Magazine, Galerie Fontana aan de Amsterdamse Lauriergracht, om werken uit de serie The Muse Withdraws te zien van beeldend kunstenaar Inez de Brauw. Klaartje kreeg van Inez een rondleiding langs haar werken en kwam alles te weten over mise- en-abyme, historisch revisionisme, minnaressen, muzen, swipes en gummen.

door Klaartje Til

Inez, als je jezelf zou moeten omschrijven, wat voor beeldend kunstenaar ben jij?
Ik ben een schilder die figuratief schildert. Mijn schildershand is klassiek. Ik heb erg mijn best gedaan om mijn, van nature, traditionele schilderhand te doorbreken door in mijn schilderijen te werken met bijvoorbeeld gips, draadjes of keramiek. Het omarmen van mijn eigen schildershand had tijd nodig.

Weet je nu beter wie je bent als kunstenaar?
Ik denk dat ik het steeds beter weet. Al mijn werk gaat over trends uit verschillende tijden. In elk tijdvak is een mens door taal en dominante denkbeelden een heel ander wezen dat steeds andere dingen mooi vindt. Dat thema keert in mijn werk altijd terug. Mise-en-abyme is ook een steeds terugkerend thema, dus het-schilderij- in- het-schilderij. Verder zijn mijn schilderijen vaak symbolisch. Ik heb bijvoorbeeld veel gangen geschilderd; de gang symboliseert dan de transformatieve ruimte. Op dit moment staat in mijn werk historisch revisionisme centraal, het bevragen en herzien van hoe de geschiedenis verteld wordt.

Gaat je werk over transformatie en de maatschappij waarin mensen zich bevinden?
Die man daar in het midden (wijst naar het schilderij After Teniers – Establishing novelties) dat is aartshertog Leopold Willem, een landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden in de 17e eeuw. Mijn werk is gebaseerd op een schilderij dat gaat over Leopolds schilderijencollectie die geschilderd is door David Teniers. In mijn werk heb ik Leopold helemaal naar achter geplaatst en hij kijkt heel beduusd. Hij was het toonbeeld van macht, maar staat nu ergens achteraan. Zijn prestigieuze collectie heeft overal swipes, alsof iemand achteraf de collectie zit uit te gummen. Zijn macht is veranderd. De serie gaat over macht: wie maakt het beeld, wie bepaald wat er getoond wordt, wat was hip of goed in die tijd, hoe kijken we daar nu naar en wie mag dat dan kaderen, wie mag bepalen hoe we naar iets kijken?

In deze serie staan je werken vol met vegen. Zijn dat de zogenaamde swipes?
Ja, het kunnen bijvoorbeeld swipes zijn van nieuwe kwaststreken of i-pad swipes of van een hand achteraf. De swipes doen personages in het werk vervagen, waardoor andere personages prominenter worden. Het symboliseert hoe je de geschiedenis opnieuw kan schilderen. De geschiedenis wordt opnieuw verteld, mensen verdwijnen, ze worden weggegumd, en andere mensen worden dominanter dan ze eigenlijk waren.

In je werk laat je schilderijen zien uit de 17de eeuw, in salons propvol met schilderijen. Waarom kies je hiervoor?
Omdat ik graag werk met schilderijen-in-een-schilderij ging ik op zoek naar de geschiedenis van het schilderij-in-het-schilderij en stuitte op de kunstkamers. Het is een genre uit 17de eeuw in wat nu Antwerpen is.

De serie schilderijen waar we in Galerie Fontana nu naar kijken heet The Muse Withdraws. Wat betekent deze titel?
Ik zal het proberen uit te leggen via dit schilderij (wijst naar het schilderij Borrowed Light- Camparse Study). Hier zie je Camparse, zij is de mooie minnares van Alexander de Grote. Daar (wijst naar het schilderij Camparse – Version Conflict) zie je de schilder Apelles die verliefd wordt op haar. Hij is bezig aan een schilderij waarop ze nog mooier is dan ze in werkelijkheid is. Alexander zegt tegen Apelles: hier heb je mijn minnares, want ik heb nu het schilderij. Hij verruilt Camparse voor het schilderij. In mijn versie maakt zij haar eigen portret af. Op het doek staan vijf prominente schilderijen van haar. Ze maakt zichzelf belangrijk waardoor die mannen op het schilderij minder belangrijk worden en vervagen. Ze verdwijnen naar de achtergrond. Camparse heeft de kwast overgenomen van de schilder en dat symboliseert dat zij de macht heeft overgenomen.

De serie The Muse Withdraws bestaat uit veel schilderijen. Hoe komt zo’n serie tot stand?
Aan bijna alles wat hier in de galerie hangt ben ik tegelijkertijd begonnen. Mijn hele atelier stond vol schilderijen. Sommige heb ik heel snel gemaakt, waarna ik er heel lang naar heb gekeken om te zien of het goed is of niet. Dit zijn kijk-schilderijen. Andere werken hebben vele lagen verf, dat zijn doe-schilderijen, met steeds weer aanpassingen om ze te verbeteren. Het was spannend om deze serie te maken. Je hoopt dat alles uit die serie bij elkaar komt. Ik wist dat ik schilderkunst, in de zin van formeel meer kwaststreken, wilde laten zien op mijn schilderijen en dat ik me wilde richten op historisch revisionisme. Maar of de werken allemaal bij elkaar komen blijkt pas in het creatieproces. Dat was heel spannend. Ik heb niet vaak een show gehad waarvoor ik naar mijn gevoel zo op de top van mijn kunnen heb gewerkt. Dit (wijst naar de werken) had ik niet beter kunnen doen. Dat is een leuk gevoel.

Had de kunstacademiestudent ooit kunnen bedenken dat je dit soort werk zou gaan maken?
Ja, ik denk het wel. Na de HKU kunstacademie ben ik naar de Rijksakademie van Beeldende Kunst gegaan, in Amsterdam. Daar heb ik veel materiaalonderzoek gedaan en lag de focus in mijn werk vaak op de materiaalkeuzes. Nu ben ik weer terug bij het concept dat lijkt op dat van mijn afstudeerwerk. Op één van mijn afstudeerwerken staat bijvoorbeeld een hoofd afgebeeld in de stijl van Michelangelo naast een hoofd in de stijl van de Cobra beweging. De serie ging over verschillende twee kunststijlen uit hele andere tijden die naast elkaar gezet zijn, het representeert verschillen tussen diverse tijden. Dat idee zit nog steeds in mijn werk. Dus het huidige werk lijkt best wel op wat ik tien jaar geleden deed.

Wat zijn je toekomstplannen?
Ik heb 23 april as. een solo expositie op Art Brussel. Daar werk ik nu naartoe met werk dat soortgelijk is aan datgene wat hier wordt getoond. Het is werk dat ook over historisch revisionisme gaat, waarin muzen met terugwerkende kracht de macht krijgen om hun eigen portret te bepalen.

Meer werk van Inez de Brauw is te zien op haar site.

Might Delete Later maar waar is Derek?

Ik heb een obsessie voor stickers en flyers op straatlantaarns. Met de fiets sta ik regelmatig stil voor een groen stoplicht omdat ik de volgeplakte lantaarnpalen aandachtig aan het bestuderen ben. Er komt van alles voorbij: woordgrapjes, hoofden van mensen in de vorm van een ei, liefdesbrieven en ga zo maar door. Ik zie het als een ultieme vorm van zelfexpressie, rebellie en straatkunst. Er is een intrigerend exemplaar dat mijn nieuwsgierigheid prikkelt. Het gaat om een gele flyer die ik op meerdere plekken al ben tegengekomen. Op de flyer staat in hoofdletters: LEAVE A VOICEMAIL AND I MIGHT MAKE A SONG OUT OF IT. Onderaan de flyer kun je een papiertje met een telefoonnummer afscheuren. Na nader onderzoek ontdekte ik dat deze flyer is gemaakt door Might Delete Later, een project van een anonieme Lets/Nederlandse muziekproducent. Zij maakt nummers van voicemails die ze van vreemden ontvangt. Inmiddels heeft deze artiest zesentwintigduizend volgers op Instagram en heeft opgetreden op grote festivals over de hele wereld, waaronder “Tomorrowland” en “Defected Croatia”. Ik besloot haar te bellen voor een interview met POM Magazine want ik wilde meer over dit project te weten te komen.

door Giulia Weijerman

Wat is het hele idee achter Might Delete Later?
De bedoeling van Might Delete Later, is dat mensen een voicemail inspreken, het kan van alles zijn, wat ze maar willen. Jouw voicemail “might or might not”: het kan wel of niet terecht komen in mijn songs, wel of niet door iemand beluisterd worden. De beller heeft geen idee wie de voicemail hoort. Dat is het leuke als je tegen niemand in het bijzonder praat, je gaat ergens of nergens heen. Vanaf het moment dat we de eerste flyers met ons telefoonnummer op een muur plakten in Amsterdam, kon dit project wel of niet goed uitpakken. Op het moment ontvang ik dagelijks zo’n 10 a 15 voicemails. Misschien gebruik ik er een stuk of twee voor mijn muziek. Maar ik kan ook een voicemail gebruiken die 8 maanden geleden is ingesproken. Het gaat in dit project om de “might”.

En hoe zit het met het “delete” deel? Delete je voicemails die je hebt ontvangen?
Eerlijk gezegd, ik delete ze niet. Ik sla ze allemaal op, ik beluister ze allemaal en ik label ze allemaal met categorieën als Love of Food. Om één of andere reden vinden mensen het leuk om te bellen wanneer ze hun favoriete snack of fruit eten en daar hebben ze het dan uitgebreid over. Iemand heeft eens voicemail achtergelaten met: “Op dit moment eet ik, terwijl ik bel, de lekkerste watermeloen die ik ooit heb gegeten.” Mensen hebben het over verdrietige dingen maar ook over hele mooie dingen in hun leven. Ik gooi de voicemails niet weg, maar er is altijd een kans dat ik ze niet ga gebruiken.

Krijg je wel eens boze berichten of andere emotionele berichten?
Ik ontvang berichten over hoe we moeten overleven op deze Aarde met alle problemen die we hebben met duurzaamheid en opwarming van de aarde. Ik ontvang berichten waarop mensen hun zorg delen over de kosten van levensonderhoud en die berichten komen uit diverse landen, van Nederland tot Amerika en Australië. De verkiezingscampagne van de Nederlandse parlementsverkiezingen was een bizarre tijd. Ik ontving veel voicemails waarop mensen vertelden wat ze van de verkiezingen vonden. Voicemails bewaren een tijdsmoment. Als ik deze voicemails voor mijn muziek zou gebruiken, laat het zien waar we toen allemaal doorheen gingen. De berichten die ik volgend jaar zal ontvangen gaan weer over andere gebeurtenissen en andere gevoelens.

Gebruik je naast voicemail ook modernere technologie voor deze intieme manier van communiceren?
Ik gebruik alleen voicemail, een heel oud communicatiemiddel. Je kunt een bericht achterlaten maar je kunt het zelf nooit terug horen. Jouw bericht eindigt ergens op een server en je zult het nooit terug horen. Ik ben de enige die het bericht kan beluisteren. Mensen hebben denk ik behoefte aan een ruimte waar ze hun gedachtes kunnen achterlaten en vertellen hoe ze zich voelen. Vorige week ontving ik een bericht van iemand die zei: “Hi, ik heb vorig jaar gebeld en ik bel je nu weer omdat ik me beter voel, ik ben weer mezelf.” Mensen onthouden wat ze destijds hebben ingesproken.

Vervaagt in jouw muziek de grens tussen publiek en privé?
Toen ik net met Might Delete Later was begonnen had ik zo’n beeld van iemand die op een dag ergens in een café een kop koffie drinkt, daar naar muziek luistert en opeens opspringt en roept: “Dat is mijn stem op de speakers!” Dat is precies wat ik wil. Iemand deelt zijn gedachtes en ik gebruik het in mijn muziek, we doen het samen. Ik krijg soms hele bizarre voicemails. Een tijdje geleden kreeg ik het bericht: “Hi, ik ben op zoek naar Derek. Heb je Derek gezien?” Dat was alles. Ik zou dolgraag willen weten wat het verhaal daarachter is. Wie is Derek? Hoe ben je hem kwijtgeraakt? Ik heb er een lied over gemaakt.

Kom je nog op andere manieren in contact met je publiek, anders dan via de voicemails?
Ik wil zo divers mogelijke voicemails ontvangen, in verschillende talen en van verschillende continenten. Mensen kunnen ons voor flyers via Instagram een bericht sturen en via mijn website kun je ze overal ter wereld bestellen. Social media heeft ons op deze manier enorm geholpen. Sommige flyers hangen in Rome naast het Colosseum. In London hangen ze in Hyde Park, naast een bord met het verzoek- Do not feed the birds.

Op je website pleit je voor duurzaamheid. Geef je dit ook prioriteit in het project Might Delete Later?
Als ik door Amsterdam loop zie ik overal plastic flyers. Wanneer ik ergens een flyer ophang wil ik niet dat het gevolgen heeft voor de omgeving daar. Onze flyers zijn biologisch afbreekbaar. Het is veel duurder om een duurzame flyer te produceren, en het kost heel veel moeite. Zelfs de inkt moet ecologisch verantwoord zijn, maar het mag ook niet bij de eerste de beste regenbui wegspoelen. Het heeft me ongeveer een half jaar gekost om een leverancier te vinden die non-toxic lijm kon leveren.

Wat zijn je toekomstplannen voor Might Delete Later?
Ik wil met mijn show op podia staan, zoveel mogelijk, ook om te zien hoe het publiek op de muziek reageert. Tijdens de show kan het publiek de tekst van de voicemails op een scherm zien. Samen met een aantal ontwerpers werken we aan een soort stand-alone expo, waar voor elke voicemail real-time een transcriptie wordt getoond.

Zou je ooit overwegen Might Delete Later, te deleten?
Ja, want dingen gebeuren, om wat voor reden dan ook. Misschien lukt het me allemaal niet meer na een miljoen voicemails. Het liefst doe ik dit project voor altijd. Dan zou ik de gelukkigste artiest op aarde zijn. Misschien kan ik ooit Might Delete Later overdragen aan iemand anders, dat zou fantastisch zijn. Misschien stopt Might Delete Later dan wel als tien Might Delete Later ambassadeurs het hebben overgenomen en we misschien in een andere galaxy zijn waar geen voicemails of telefoons bestaan. Maar voorlopig is het er nog.

Hebben ze Derek ooit gevonden?
Nee. We zoeken hem nog steeds. Als iemand dit interview leest en weet waar Derek is, bel me en spreek alsjeblieft de voicemail in. Ik zou dolgraag willen weten wat het verhaal daarachter is en wie hij is.

@mightdeletelatermusic

Fotograaf-Arja Hyytiäinen

Voor de Finse fotograaf Arja Hyytiäinen is analoge fotografie de enige manier om foto’s te maken. Haar werk wordt wereldwijd op festivals en in galeries getoond. In fotobeelden lijkt ze een bevroren moment in de tijd vast te leggen. Rauw, vervreemd en een beetje griezelig. Vanuit haar woning in Frankrijk vertelt Arja Hyytiäinen, hoe ze haar leven leeft met fotografie.

door Klaartje Til

ZWEDEN
Oorspronkelijk kom ik uit Finland, maar ik ben op mijn 21ste naar Zweden verhuisd omdat ik in Göteborg psychologie wilde studeren. Ik heb ik me alleen nooit voor het psychologieprogramma ingeschreven. In plaats daarvan begon ik met een cursus fotografie aan de avondschool. Ik ontmoette toen mensen die me aanmoedigden serieus iets met fotografie te doen. Ik was stomverbaasd toen ik werd toegelaten tot de school voor fotografie in het Zweedse Angermanland. Daar brachten we eindeloos veel tijd door in de donkere kamer en leerden we hoe je fotofilm moet ontwikkelen en afdrukken. We maakten korte reportages waarbij we verschillende camera’s konden uitproberen om min of meer je eigen stijl te ontdekken.

KARELIANS
Karelians, is de titel van mijn eerste expositie. Het is een fotodocumentaire over een groep mensen in Karelië. Voor deze documentaire woonde ik een jaarlang in een dorp in het Russische deel van Karelië, net over de Finse grens. Het was een piepklein dorp met zes inwoners en een paar koeien. Er was geen openbaar vervoer en geen elektriciteit. Je kon in de winter het dorp niet uit vanwege de sneeuw want niemand maakte de wegen sneeuwvrij. Na een jaar keerde ik terug naar Zweden, naar de donkere kamer, om zwart wit foto’s af te drukken voor mijn eerste expositie. Daarna ben ik naar Praag gegaan om fotografie te studeren aan FAMU (red.- Faculteit Film en TV aan de Academie voor Podiumkunsten). Dus min of meer direct van Rusland naar Tsjechië. Op FAMU heb ik een scriptie geschreven over subjectieve documentairefotografie van o.a. Daidō Moriyama, Anders Petersen en Antoine D’Agata. Met zijn foto’s is Anders Petersen een soort spirituele vader voor mij. De manier waarop hij leeft met fotografie raakt mij zeer. Achter zijn beelden voel ik gewoon iemand leven. Anders Petersen en Antoine D’Agata doen veel straatfotografie en hun foto’s tonen ontmoetingen met mensen. Als je naar hun werk kijkt, krijg je een idee hoe de kamer rook waarin deze mensen zich bevonden toen de foto werd gemaakt.

NACHTTREIN
Toen ik in Praag aan FAMU studeerde, maakte ik veel trips naar Hongarije, Slovenië, Slowakije, Polen en Moldavië. Er waren nachttreinen, er was licht en ik ontmoette andere jonge fotografen tijdens deze trips. Ik fotografeerde heel veel en ontwikkelde de foto’s in mijn badkamer. FAMU was niet zo blij dat ik zoveel lessen mistte. Ik ben van school afgegaan en woonde eerst een jaar in Berlijn, voordat ik naar Parijs ging. Ik deed fotografieklussen in Parijs en woonde in Berlijn waar ik de foto’s ontwikkelde in een donkere kamer. Ik zat veel in de nachttreinen, heen en weer tussen Parijs en Berlijn. Ik voelde me alleen thuis in een nachtrein omdat ik net was vertrokken en nog niet was aangekomen. Ik woonde als het ware in nachttreinen. Dat duurde zo een tijdje totdat ik een art residency deed bij Atelier De Visu, in Marseille. Zij publiceerden mijn boek, Le Quartier, vol met dagboekaantekeningen en mijn foto’s die de aantekeningen illustreren. Ik was in Marseille druk bezig mijn eigen stijl te ontwikkelen als fotograaf. Ik probeerde uit te vinden wie ik nou was, heel Europa afreizend en overal en nergens wonend. Dat zie je in het werk dat ik toen maakte, overal stukjes en beetjes. Veel foto’s van bars en het nachtleven van Marseille.

GALERIE VU’ PARIJS
Ik heb een mail gestuurd naar Galerie VU’ met de vraag of ik voor hen mocht werken en stuurde ze de foto’s die ik in Oost-Europa had gemaakt. Ze namen me aan en ik dacht dat mijn hele leven zou veranderen. Niet dus. Totdat ik Christian Caujolle ontmoette. Christian was de artistiek leider van Galerie VU’. Hij organiseerde een fantastische expositie met foto’s van Antoine D’Agata. Ik heb die expositie keer op keer bezocht. Antoine D’Agata’s foto’s maakten een diepe indruk op mij, ook door de manier waarop de foto’s getoond werden. De expositie was aan de Boulevard Henri IV. De foto’s hingen in een oude kelder met roodgeverfde muren en dat rood contrasteerde met de zwart wit foto’s. De foto’s hadden verschillende formaten. Dat paste goed bij de sfeer die daar hing, zo’n slapeloze sfeer vol gruwel. Het was allemaal heel goed gedaan. In die tijd ontmoette ik veel grote fotografen. Ze liepen allemaal een beetje met hun ziel onder de arm, maar op één of andere manier waren ze voor mij een beetje familie. Ik kreeg wat opdrachten binnen via fotoredacteuren die ik kende, maar het was allemaal niet makkelijk. Geleidelijk aan bekoelde mijn relatie met Parijs. Het werd steeds lastiger om daar een donkere kamer te vinden. De één na de andere donkere kamer werd gesloten totdat er gewoon geen donkere kamers meer waren. Ik ben terugverhuisd naar Berlijn waar ik een grote, ruime donkere kamer vond.

DE DONKERE KAMER
In de donkere kamer verdwijnt de tijd. Dat wat ik zag en voelde toen ik de foto maakte, verdwijnt. Dat vind ik heel belangrijk. Ik kan niet objectief zijn als ik nog een emotionele band heb met de beelden die ik toen fotografeerde. Ik leg een tijdsmoment vast op een foto en hoe dat eruitziet weet ik pas als ik de foto afdruk. De beelden kunnen dan zo afwijken van wat er daadwerkelijk gebeurde toen ik de foto schoot. Ik vind dat heel boeiend. Het verhaal komt pas achteraf, tijdens het editen. Ik druk altijd zelf de foto’s af. Ik vind het heerlijk om dat zelf te doen, de korreligheid bepalen, de dikte van het papier uitzoeken en het snijden van het papier. Dat máákt het beeld. Mijn afdrukken zijn vaak klein van formaat. Ik ga maximaal tot 50X64 cm. Ik wil tot de essentie komen tijdens het hele proces en geen energie verspillen aan groot formaat afdrukken. Ze kosten veel tijd en geld. De donkere kamer is een tijdsmachine waar ik stukjes uit een ander leven naar boven breng. Ik kan in de ochtend, als het licht is, naar de donkere kamer gaan en er pas midden in de nacht uitkomen in een totaal andere stemming. Het voelt alsof je weer terugkomt in de realiteit, alsof je wakker wordt en alles eventjes glashelder ziet. Dat is magisch. Prachtig.

ARCHIEVEN
Het is lang geleden dat ik mijn archieven ben ingedoken. Ze maken me altijd zo melancholisch. Het is een confrontatie met mezelf, want er is zoveel van mezelf in elke foto. Maar ik vind het boeiend dat deze tijdsmomenten opgeborgen zijn in een archief en daar ook blijven. In een archief kun je heen en weer in de tijd gaan. Het lijkt op een bioscoopfilm. De Franse filmmaker Stephane Breton heeft een film gemaakt met de titel, Chère Humaine. Chère betekent “duur” in het Frans, maar kan ook “vlees” betekenen. Hij zocht contact met een aantal fotografen, ook met mij, en hij heeft een film samengesteld met onze foto’s.

ILE D’ENFANCE
Ik woon nu op het Franse plattenland. Daar is mijn dochter geboren. Met haar geboorte kwam Finland weer bij me terug. Jeugdherinneringen en herinneringen aan de cultuur waarin ik ben opgegroeid. Mijn werk is toen radicaal omgeslagen. Ik verruilde de Hasselblad voor een kinderwagen, kocht een kleine betaalbare Fuji 6×7 rangefinder camera en heb een donkere kamer naast ons huis gebouwd. Ik reisde vaak naar Finland om scenes uit mijn kindertijd te fotograferen met de nieuwe camera. Dat werd de serie Ile d’Enfance, “Het eiland van de kindertijd”. De Fuji camera is veel langzamer dan de Hasselblad en de beelden werden meer geënsceneerd. Ik verbrand wel eens bladeren in de achtertuin en mijn dochter wikkelt zich dan in de jas van haar vader en kijkt naar de brandende bladeren. Ik heb dit later allemaal nagebootst in een scene die gebaseerd is op iets wat zich daadwerkelijk heeft afgespeeld. Ik geloof dat ik altijd wel beelden heb geënsceneerd, zelfs toen ik nog straatfotografie deed. Ik herinner me een meisje dat me ineens opviel in Malmö, midden in de nacht. Ze was op een straatfeest en droeg een prachtige witte jurk en een ketting van aaneengeregen popcorn. “Ik ben een popcorn”, vertelde ze me. Ze vroeg me waarom ik een foto van haar wilde maken. Ik heb maar gelachen en haar gevraagd om aan de andere kant van de straat te gaan staan. Ik haalde haar uit de context. Ik ensceneerde beelden toen ook al, alleen doe ik nu meer research voordat ik een scene ensceneer en foto’s maak.

PAARDEN
Als kind hing ik veel rond bij paarden. Hier, in Frankrijk, heb ik drie paarden. Zij hebben mijn leven compleet veranderd. Ze hebben een energie die je op meters afstand kunt merken. Je kunt hun energie voelen. Het is een manier van communiceren dat dieper gaat en volledig authentiek is. Ik fotografeer niet meer zoveel als vroeger. Ik heb nog steeds mijn donkere kamer en ik geef hier fotoworkshops. Een paar jaar geleden gaf ik een workshop voor criminele jongens uit Parijs. Ze waren erg onrustig en stilstaan rondom een tafel was lastig voor ze. De paarden trokken deze jongens aan als een magneet. Ze kalmeerden de jongens. Paarden vellen geen oordeel, ze praten niet en ze zijn indrukwekkend groot. De jongens vroegen of ze de paarden mochten fotograferen. Dat was het begin van therapeutische fotoworkshops.

DE VOLGENDE HALTE?
Bewegen is leven, zelfs als het niet direct te maken heeft met fotografie. Er is voor alles een tijd. Het gaat om datgene wat we met het medium willen vertellen. Ik geloof dat ik weer in de nachttrein zit. Ik zie wel waar het me brengt en hoe dat voelt.